Kazı işlerinde makine işletme maliyetleri

25 Haziran 2018 Pazartesi - 11:30
Kategori: Haber

PAYLAŞ

Kazı işlerinde makine işletme maliyetleri
Kazı işlerinde makine işletme maliyetleri

Özellikle baraj, yol, tünel, dekapaj, maden, açık kanal sulama vb gibi makine ağırlıklı çalışılan alt yapı işlerinde makine işletme maliyetleri çok önemli yer tutmaktadır. İçme suyu ve kapalı tip borulu sulama sistemlerinde borudan sonraki en yüksek maliyetler yine makine işletme maliyetleridir.

İşlerin süresi, sürekliliği, hacmi esas alınarak iş makinesinin yeni olarak doğrudan satın alınması, leasing (finansal kiralama), ikinci el olarak satın alma ya da kiralanmasına karar verilebilir. Böylece ekipmana sahip olma ve işletme maliyetleri düşürülebilir. Hatta bazı üretici veya distribütör firmalar bir çeşit kiralama gibi iş bitimi belli bir değer karşılığı makineyi geri satın alma (buyback) üzere makine temin edebilmektedir. Yine distribütör veya üretici firmalar iş süresince bakım onarım servis desteği sağlamaktadır. Asıl önemli olan konu işletme süresince makine çalıştırma maliyetlerini sağlıklı olarak kontrol altında tutabilmektir. Taahhüt işlerinde günümüz şartlarında çok yüksek tenzilatlarla iş alınabilmektedir. İşin bu bölümü makine işletim işi yapan bizlerin kontrolü dışında kalmaktadır. Bu durumda maliyetler daha da önemli hale gelmektedir. Kazı işlerinde makine işletme maliyetinin en yüksek kalemi akaryakıttır. Daha sonra lastik, alt takım (zincir, makara, istikamet vs), yağ, filtre, kazıyıcı malzemeler (tırnak, bıçak, aşınma plakaları vs) ve diğer tamir bakım masraf kalemleri gelmektedir. Bu maliyetleri bilinçli çalışma ve takiple kontrol altında tutmak mümkündür. Kazı işlerinde zemin cinsine ve şartlarına bağlı olarak kırıcı ile yapılan işler, delme patlatma ile yapılan işler, kistik yapı kazıları, sert zeminde yapılacak kazılar, gevşek ve eğimli yerlerde yapılan şevli kazılar, kapalı alan çalışmaları ve açık alanda normal zeminde yapılan kazı maliyetleri birbirinden çok farklıdır. Nakliye işleri göz önüne alındığında; kullanılacak veya imal edilecek yolların yapım cinsi, yolların yük taşımaya özellikleri, arazi yapısı, yol eğimleri, virajların sıklığı veya keskinliği, yüklü olarak eğimli yerde tırmanma, kullanılacak araçların modeli ve bakımı, aracı kullanan kişinin deneyimi, lastik seçimi, lastiğin kaplamaya çevrilebilirliği vb. gibi önemli etkenler vardır.

Mesleki eğitimin önemi

 

Hangi iş hangi metotla yapılırsa yapılsın her görevde çalışanların mesleki eğitim ve deneyimi önemli yer tutmaktadır. Örneğin delme – patlatma işi yapılıyorsa zemin cinsinin, zemin yapısının durumu ve değişkenliğine göre ‘’Farklı yapılardan oluşan faylar, faylar arası çatlaklar varsa, zemin homojen yapıda değilse ve değişkenlik gösteriyorsa, kayaçların sertlik değerleri farklı ise vb.’’operatör delme esnasında anlık değişebilen kararlar verebilmelidir. Delme esnasında oluşan seslerin farklılığından, , delme hızının değişkenlik göstermesinden, zaman zaman takımın boşa çıkar gibi hareket etmesine göre operatör deneyimli olursa hemen müdahale eder. Zaman zaman delme takımını ileri geri manevra yaparak, deliği temizleyerek takım sıkışmalarını veya delik içinde takım bırakmayı önleyebilir. Her ne kadar yeni nesil makineler zemin yapısına göre delme baskısını ayarlamakta ise de operatör müdahalesi gerekmektedir. Eski model makinelerde delme esnasında baskı ayarı tamamen operatör tarafından yapılmakta idi. Operatör makinenin özelliklerini iyi bilmeli, gerekirse eğitim almalıdır. Hem makine arızalarını azaltır, hem delme esnasında takım delikte bırakma işlemini önler hem de delme miktarında ciddi artış sağlar. Yetersiz bir operatör ile makinenin kapasitesinde kullanılabilmesi mümkün değildir. Zemin yapısına göre saha yetkilileri; uygun delik aralıkları, delme geometrisi, delme derinliği, patlayıcı cinsi ve miktarı, sıkılama işlemi konusunda uygun kararı verebilmelidir. Gerekirse teknik destek almalıdırlar. Sadece teorik bilgiler yeterli olmayabilir. Delme - patlatma sonrası çıkan malzeme boyutuna göre alan sorumluları delik paterni ve patlayıcı konusunda değişiklik yapma gereği duyabilirler. Bu daha çok sahada deneyimlerle olabilmektedir. Kırıcı ile yapılan işler en pahalı olan yöntemdir. Zorunlu olan durumlarda yapılmaktadır. Örneğin delme - patlatma işlemi yapılıyorsa genellikle delme ve patlatmanın maliyeti göz önüne alınmaktadır. Bu durumda verimi düşmekte hem makineler daha çok hırpalanmakta, boom - kova çatlakları, adaptör - tırnak kırılmaları yaşanmakta, hem de delme sonrası maliyetler artmaktadır. Ayrıca işin ilerleme hızı düşmektedir. Patlatma sonrası çok iri parçalar çıkarsa, yada kırma elemede kullanılacaksa küçültmek için kırıcı ile yapılan işler çoğalmaktadır.

Haberin devamı Makina Market'in Mayıs sayısında

 

Yorumlar

Yorum yazabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Giriş Yap

İLGİLİ HABERLER